P



Parlament Europejski
powstał w 1957 jako Europejskie Zgromadzenie Parlamentarne na mocy układu o połączeniu Zgromadzenia Parlamentarnego EWG, Zgromadzenia Parlamentarnego Euratomu i Wspólnego Zgromadzenia EWWiS. W 1962 r. Europejskie Zgromadzenie Parlamentarne zmieniło nazwę na Parlament Europejski. Obecnie jest 626 deputowanych PE, którzy od 1979 r. wybierani są w wyborach powszechnych i bezpośrednich przez obywateli państw członkowskich Wspólnot. Ordynacja wybocza opiera się na zasadach zapewnienia dużym państwom jednakowej liczby deputowanych i zapewnienia reprezentacji wszystkich głównych partii politycznych z państw mniejszych. Kadencja trwa pięć lat, a deputowani w parlamencie zasiadają nie według przynależności narodowej, tylko przynależności do frakcji. Nad pracą PE czuwa prezydium skłądające się z przewodniczącego PE, czternastu zastępców przewodniczącego oraz pięciu kwestorów. Prezydium mianuje także sekretarza generalnego parlamentu. Kompetencje PE są dużo mniejsze niż kompetencje zwykłych parlamentów narodowych, ponieważ władza we Wspólnotach nie opiera się na tradycyjnym trójpodziale władzy. Największe znaczenie w procesie ustawodawczo wykonawczym ma Rada Unii Europejskiej i Komisja Europejska. W wyniku rewizji wcześniejszych postanowień, Jednolity Akt Europejski i traktat z Maastricht rozszerzyły jednak uprawnienia Parlamentu Europejskiego. Do najważniejszych uprawnień PE należy zaliczyć udział we wszystkich czterech procedurach prawnych UE (procedury konsultacji, współpracy instytucjonalnej, zgodności i współdecydowania) co daje PE pewne kompetencje: możliwość wyrażania opinii na temat projektów Komisji prze głosowaniem w Radzie, prawo weta wobec niektórych projektów Komisji (m.in. w sprawie przyjęcia nowych członków i układów o stowarzyszeniu), wpływ na modyfikacje projektów Komisji i prawo do ich odrzucenia na równi z Radą UE, udział w procedurze uchwalania budżetu UE, prawo wysunięcia wotum nieufności wobec Komisji.

Partnestwo dla członkostwa
Zasady współpracy Unii Europejskiej z krajami kandydującymi do członkostwa przyjęte podczas szczytu Luksemburskiego w grudniu 1997r. Współpraca ta powinna być kształtowana w oparciu o precyzyjnie zdefiniowany program przygotowujący do członkostwa, w którym zawarte są zobowiązania państw kandydujących, dotyczące określonych priorytetów, jak również kalendarz ich realizacji. Państwa kandydujące mają możliwość zaznajomienia się z politykami i procedurami Unii poprzez udział w programach wspólnotowych. Zadaniem Partnerstwa dla Członkostwa jest stworzenie jednolitej struktury obejmującej priorytetowe obszary współpracy, zidentyfikowane przez Komisję Europejską, dostępne środki finansowe umożliwiające realizację tych priorytetów oraz określające warunki, które będą odnosiły się do tego rodzaju wsparcia. Partnerstwo dla Członkostwa tworzy ramy działania dla szeregu instrumentów polityki ISPA, SAPARD, Phare), które zostaną wykorzystane w celu wsparcia przygotowań państw kandydujących do członkostwa w Unii Europejskiej.

Phare
Program pomocy Unii Europejskiej dla państw Europy środkowej i Wschodniej. Początkowo w 1989r. pomoc dotyczyła pierwszych państw postkomunistycznych (Polski i Węgier , stąd nazwa Phare: Poland Hungary: Action for Restructuring of Economies, czyli Polska Węgry. Pomoc dla Restrukturyzacji Gospodarek). W 1997r. obejmuje 11 państw środkowoeuropejskich, w tym Litwę, Łotwę i Estonię. Fazy pomocy Phare:
I. lata 1989-1991 - głównie pomoc humanitarna (żywność, leki itp.);
II. lata 1991-1993- głównie pomoc doradcza i szkoleniowa; III. lata 1991-1997 - pomoc w znacznym stopniu przeznaczona na inwestycje (regionalne i sektorowe);
IV. lata 1997-1999 - pomoc podporządkowana potrzebom przygotowań do integracji europejskiej (acquis communautaire oraz inwestycje, zwłaszcza infrastrukturalne).
Phare stanowi odrębną linię budżetową Komisji Europejskiej. Część środków jest przekazywana państwom beneficjentom jako narodowe alokacje Phare i zarządzana następnie przez instytucje tych krajów. Zarządzanie jest tylko częściowo zdecentralizowane, większość decyzji wymaga zatwierdzenia przez urzędników Komisji Europejskiej w Brukseli lub w krajowych przedstawicielstwach Wspólnot Europejskich. Roczny budżet Phare dla Polski wynosi średnio około 200 mln ECU, tj. ponad 700 mln zł. Część budżetu Phare (rosnąca od 1995 roku) nie jest przekazywana na indywidualne programy krajowe i pozostaje pod zarządem Komisji Europejskiej w postaci tzw. Phare Multicountry (Phare Wielonarodowy) oraz licznych tzw. Programów Horyzontalnych, przeznaczonych dla wszystkich państw uczestniczących w programie. Od roku 2000 Phare będzie zintegrowany z programami ISPA i SAPARD w ramach Partnerstwa dla Członkostwa.

prawo wspólnotowe
jest to ogół aktów prawnych przyjętych w ramach Wspólnot Europejskich. Prawo wspólnotowe dotyczy i obowiązuje w każdym państwie członkowskim na równi z prawem narodowym, a niektóre jego normy mają charakter nadrzędny wobec prawa wewnętrznego. Prawo wspólnotowe reguluje całość zasad funkcjonowania Unii Europejskiej i relacji między jejinstytucjami, państwami członkowskimi i obywatelami UE. Istnieją dwa rodzaje prawa wspólnotowego: prawo stanowione (akty prawne instytucji europejskich i państw członkowskich) i prawo niestanowione (ogólne zasady funkcjonowania Unii Europejskiej usankcjonowane przezTrybunał Sprawiedliwo?ci Wspólnot Europejskich. Prawo stanowione może być pierwotne (wspólne akty prawne państw członkowskich, np. traktaty, modyfikacje traktatów, układy o stowarzyszeniu i przystąpieniu do Unii Europejskiej) lub wtórne (akty wydawane przez naczelneinstytucje Unii Europejskiej- Radę UE, Parlament Europejski, Komisję Europejską). Trzeci rodzaj prawa wspólnotowego stanowią umowy międzynarodowe podpisywane przez UE z państwami i organizacjami trzecimi. Czwarte źródło prawa wspólnotowego tworzą umowy między państwami członkowskimi.

Plan Strategiczny Phare
Strategic Plan - podstawowy dokument techniczny stosowany do planowania projektów i podprojektów w ramach programu. Początkowo obejmował okres jednoroczny, ostatnio wprowadza się Plany Strategiczne obejmujące 3 lata. Plan Strategiczny przekłada Memorandum Finansowe (matrycę monitoringu i oceny) na język konkretnych działań. Określa spodziewane efekty i wskaźniki ich osiągnięcia, harmonogram głównych prac, zasady koordynacji z innymi programami. Na podstawie Planu przygotowywane są bardziej szczegółowe dokumenty. Zob. Phare.

przewodnictwo w Unii Europejskiej
każdy z krajów członkowskich UE obejmuje kolejno przewodnictwo UE w systemie rotacyjnym na pół roku. Przewodniczącemu UE przysługują uprawnienia: przewodnictwo w posiedzeniach Rady Unii Europejskiej iRady Europejskiej, pośrednictwo w mediacjach między członkami i instytucjami europejskimi, reprezentowanie Rady na forum międzynarodowym, prawo zwoływania posiedzeń nadzwyczjnych Rady. W 2000 roku przewodnictwo sprawują: Portugalia i Francja, w 2001 Szwecja i Belgia, w 2002 Hiszpania i Dania.

Polska Agencja Rozwoju Regionalnego (PARR)
Fundacja Skarbu Państwa powołana przez Rząd RP w 1993r. w celu wspierania rozwoju regionalnego w Polsce, a w szczególności dla stymulowania i wspomagania wszelkich inicjatyw na rzecz rozwoju gospodarczego w regionach, sprzyjanie rozwojowi i upowszechnianiu wiedzy na temat form i metod rozwoju regionalnego oraz tworzenie i uczestniczenie w tworzeniu instytucji finansowych służących rozwojowi regionalnemu. Głównym źródłem finansowania działań jest pomoc Unii Europejskiej (Phare). W latach 1993-1997 przekazano tzw. regionom problemowym pomoc o łącznej wartości ponad 100 mln ECU (ok. 350 mln zł). Główne programy: Phare-STRUDER ( STRUDER), Phare-RAPID ( RAPID), Phare-STRUDER 2 ( STRUDER 2), Phare-INRED (INRED), Program pomocy dla małych i średnich przedsiębiorstw przyznanej na odtworzenie majątku produkcyjnego i obrotowego zniszczonego w wyniku powodzi z lipca 1997r., Phare-Equity Investment, Polsko-Szwajcarski Program Regionalny (zob. niżej), Program "Dialogi i Rozwój' - Komponent "Rozwój". PARR realizuje programy w sposób zdecentralizowany i wzorowany na zasadach określających wykorzystanie Funduszy Strukturalnych. PARR jest jedyną wykonawczą agencją rządową specjalizującą się wyłącznie w programach rozwoju regionalnego i lokalnego. Zatrudnia: 33 osób.

Portrety Regionów
Portrait of the Regions - oficjalne wydawnictwo Dyrekcji Generalnej XVI Komisji Europejskiej, odpowiedzialnej za realizację polityki regionalnej w UE, oraz Eurostatu - Biura Statystycznego UE. W trzytomowej publikacji wydanej w 1993 r. zaprezentowano ponad 180 regionów wchodzących w skład Unii. Głównym zamierzeniem wydawców jest chęć przekazania ujednoliconych i syntetycznych informacji dotyczących gospodarczej i społecznej sytuacji regionów. Opis regionów poprzedza ogólna informacja o kraju, do którego należą. Publikacja zawiera również mapy, zdjęcia i bibliografię. "Portrety Regionów" są w tej chwili najlepszym kompendium wiedzy o regionach Unii Europejskiej.

Profile Regionalne
Reglonal Profiles - oficjalna seria wydawnicza Dyrekcji Generalnej XVI Komisji Europejskiej zawierająca analizy makroekonomiczne -> regionów wchodzących w skład państw członkowskich Unii. Wydawnictwo to charakteryzuje się zunifikowaną formą tzn. dla wszystkich regionów we wszystkich krajach stosowane są kryteria i wskaźniki statystyczne opracowane według tej samej metodologii. Takie ujęcie pozwala na porównywanie ze sobą wybranych regionów i przedstawienie w obiektywny sposób sytuacji danego regionu na tle kraju oraz na tle całej Unii Europejskiej. Bazując na metodologii "Profili Regionalnych", Polska Agencja Rozwoju Regionalnego opracowała w 1997r. wydawnictwo pt. "Regionalne Profile Polski".

Program Operacyjny Funduszy Strukturalnych
Ujmuje działania, jakie w określonym czasie mają być realizowane w ramach jednego (lub więcej) Funduszu Strukturalnego. Program operacyjny może mieć charakter krajowy lub wynikać z tzw. Inicjatywy Unii. Jeśli dotyczy konkretnego państwa (program operacyjny krajowy), musi być zgodny z Ramowym Planem Wsparcia (musi być w nim wcześniej zapisany). Program operacyjny zawiera trzy części:
I. sumaryczne dane statystyczne i informacje techniczne, administracyjne i finansowe opisujące program;
II. szczegółowy opis zakresu i realizacji programu (diagnoza, cel, cele operacyjne i proponowane strategie działań, podprogramy, fazy, kryteria doboru projektów);
III. zasady finansowania ze strony Unii (dane o niezbędnych nakładach, koszty programów i faz ze wskazaniem źródeł, sposoby transferu środków, wskazanie odpowiedzialnych władz na wszystkich szczeblach realizacji, zarządzanie finansami, monitoring, promocję i informację).

Pprzedakcesyjny Instrument Wsparcia dla Rolnictwa i Obszarów Wiejskich (Support for Preaccession Measures for Agriculture and Rural Development, SAPARD)
- program pomocowy UE dla krajów starających się o członkostwo, wspierający działania w zakresie modernizacji rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich. Jego nadrzędnym celem jest ułatwianie procesu integracji sektora rolnego z UE, poprzez przyspieszenie przyjmowania -> acquis communautaire UE w sferze rolnictwa, stymulowanie rozwoju obszarów wiejskich oraz restrukturyzację gospodarki żywnościowej. Przedsięwzięcia te służyć będą płynnemu włączaniu rolnictwa krajów kandydujących w system Wspólnej Polityki Rolnej i Strukturalnej UE. Program SAPARD rozpocznie się w 2000 roku i potrwa 7 lat. Budżet programu dla 10 krajów kandydackich wynosi 500 mln ECU rocznie. SAPARD jest równoległy do programu ISPA oraz Phare, zintegrowanych razem w ramach -> Partnerstwa dla Członkostwa.

Przestawicielstwo Komisji Europejskiej
Odpowiednik ambasady w krajach nie będących członkami Unii Europejskiej. Przedstawicielstwo w Polsce mieści się w Warszawie, AI. Ujazdowskie 14, tel. (22) 6250770, fax (22) 6250430. W 1998r. Unię w naszym kraju reprezentował ambasador Rolf Timans. Przedstawicielstwo aktywnie uczestniczy w szeregu inicjatyw o charakterze regionalnym. Prowadzi też bieżący monitoring realizacji programu -> Phare. Formalnie nie uczestniczy w zarządzaniu programami Phare, faktycznie (poprzez zatwierdzanie projektów, dokumentów, decyzji wykonawczych) jest uczestnikiem procesu decyzyjnego. Komisja Europejska